اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّهِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلي آبائِهِ في هذِهِ السّاعَهِ وَفي كُلِّ ساعَهٍ وَلِيّاً وَ حافِظاً وَ قائِداً وَناصِراً وَ دَليلاًوَ عَيْناً حَتّي تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَ تُمَتِّعَهُ فيها طَويلاً     
 
ويژه نامه
 
ويژه نامه بهاييت
 
 
 
 
 
 

 نگاهي به ميراث فكري ـ اجتماعي «شيخ حسن البنا» مؤسس و مرشد اخوان المسلمين (بخش دوم)

نويسنده : استاد سيد هادي خسروشاهي
موضوع : سياسي


نقش اخوان در رشد اندیشه سیاسی اسلام

اشاره:مطلب حاضر که، بخش دوم آن در پی از نظر خوانندگان گرامی می گذرد، مقاله ای است که نگارنده محترم، به درخواست مولانا قاضی حسین احمد، رهبر جماعت اسلامی پاکستان و به مناسبت یکصدمین سال تولد شیخ حسن البنا، مرشد اخوان المسلمین به رشته تحریر در آورده است.

شناخت و تسلط نویسنده مقاله بر موضوع، کمک کرده است تا خواننده به بهترین نحو ممکن با سیر تولد و تکامل مکتب اخوان المسلمین و تأثیر شگرف آن بر سیر اندیشه و تحولات سیاسی جهان اسلام آشنا شود. نویسنده، ساختار شخصیتی شیخ حسن البنا را عاملی بسیار تعیین کننده در این روند می داند.

                                                                                   ***
علل انحطاط جهان اسلامی

در راستای اندیشه پیرامون چگونگی ایجاد یک نهضت اسلامی فراگیر، حسن البنا به پژوهش درباره علل و اسباب انحطاط جهان اسلام می پردازد تا در پرتو این پژوهش ها و مطالعات، آفت ها و اشتباهات گذشته و تجربه انحطاط جهان اسلام تبیین و به روند برپا نمودن نهضت اسلامی کمک و یاری کند، تا تجربیات تلخ انحطاط و فروپاشی جهان اسلام دگربار تکرار نشود. مرشد اخوان المسلمین در رساله «بین الامس والیوم» (میان دیروز و امروز) به جستجوی علل عقب ماندگی جهان اسلام می پردازد و از دیدگاه وی عوامل زیر نقش مؤثری در عقب گرد دولت اسلامی و درنگ در تمدن آن داشته اند.

اختلافات سیاسی و نژادی و منازعه بر سر مقام و جاه

دولت های اسلامی طی قرن های گذشته دچار اختلافات سیاسی و قومی شده و زمینه های تفرقه و تشتت امت اسلامی را فراهم آورده اند.

اختلافات

اختلافات مذهبی میان فرقه ها و فرقه ای و مذهبی: مذاهب اسلامی، ارکان وحدت اسلامی را متزلزل نموده و بستر فروپاشی پایه های اتحاد اسلامی را مهیا نموده است.

دنیا طلبی و فرو رفتن در لذت های دنیوی

از مهم ترین عوامل عقب ماندگی جهان اسلام از دیدگاه او، «دنیا طلبی» مسلمانان و دوری از اعتقاد به آخرت و رها کردن تعالیم اسلامی در تنظیم زندگی در این دنیا بوده است. علت اساسی ضعف مسلمانان از دیدگاه البنا «حب دنیا و ترس و بیزاری از مرگ» بوده است که دراین راستا حیات اخروی و شهادت طلبی و مجاهدت را به فراموشی سپردند. از دید او فرورفتن در لذت های زودگذر دنیوی عوامل ضعف انسان ها و دولت ها را فراهم می کند.

دور شدن از چرخه تمدن انسانی و کسب مهارت ها و فنون و علوم جدید

با بسته شدن مراکز علمی و فکری و مهجور شدن کتابخانه ها و تعطیلی خانه های علم و فضیلت، جهان اسلام از لحاظ فکری و تمدنی عقب ماند و فرو رفتن اندیشمندان جهان اسلام در علوم و فلسفه های عقیم و نابارور دیگران، اوضاع علمی و فکری جهان اسلام را با بحران داخلی ساخت.

مسلمانان با فراموش کردن احادیثی همچون: «اطلبو العلم من المهد الی اللحد» (ز گهواره تا گور دانش بجو) و «اطلبو العلم ولو فی الصین» (دانش را گرچه در چین باشد بجو) از قافله تمدن و علم عقب مانده و در واقع چیرگی جهالت، عامل کلیدی در انحطاط امت اسلامی بوده است.

مغرور شدن حاکمان مسلمان و عدم اهتمام به امور مسلمین

دولتمردان مسلمان به اقتدار و تسلط ظاهری خود مغرور گشته و اهتمام به امور مسلمانان را فراموش کردند و از سوی دیگر رها کردن مسئولیت ها و تعهدات و وظایف خطیر رهبری امت اسلامی از دیدگاه حسن البنا عوامل اصلی شکست و ضعف این امت بوده است.

پیروی کورکورانه از دولت های قدرتمند و زورگو

شکست مسلمانان در برابر قدرت های استعماری و بیگانه زمینه را برای پیروی کورکورانه بلاد اسلامی از اهداف و اندیشه های این قدرت ها، فراهم ساخت و تقلید بدون بررسی، از فرهنگ غربی مایه انحطاط امت اسلامی گردید.

روش حسن البنا در برپایی نهضت اسلامی

حسن البنا رهبر و مؤسس اخوان المسلمین با حضور عینی در عرصه سیاست و جامعه مصر، با جریانات سیاسی و فرهنگی حاکم در این جامعه آشنا شده و از خواسته ها و مطالبات قشرهای مختلف جامعه مصر آگاه گشته و با بهره گیری از تجربیات سلف صالح و رهبران جریان های پیشین اسلامی، روش ویژه ای در راستای دعوت اسلامی و برپایی یک نهضت اسلامی و مردمی اتخاذ نموده است که می تواند کاملاً با شرایط و مقتضیات زمانه سازگار و مناسب باشد. وی با بینش عمیق اسلامی و با مطالعات تاریخی و پژوهش های فرهنگی و فکری خود، با آگاهی از شیوه های مصلحان و سلف صالح به نتایج زیر رسیده است:

ـ اسلام میان شیوه های اصلاحی و انقلابی، پیوند انعطاف پذیری برقرار کرده است.
ـ تمام ابزارها و شیوه های اصلاحی باید در خدمت زندگی جدید و طرح تغییر انقلاب جامعه باشد.
ـ عدالت طلبی و آزادی خواهی و مساوات جویی، نباید بدیل و جایگزین شریعت الهی باشد.
ـ دموکراسی نباید آلتر ناتیو نظام شورای اسلامی باشد.
ـ دولت انسان گرا و جامعه مدنی غربی، نباید بدیل و جانشین دولت و جامعه اسلامی باشد.

البته ماهیت و هویت روش حسن البنا، در مراحل چندی شکل می گیرد که می توان گفت عبارتند از:

مراحل نهضت 
 
 مرحله تبلیغ و دعوت: در این مرحله افکار و معارف آیین اسلام، به جامعه معرفی و تبلیغ می شود .
مرحله تشکل: در این مرحله یاران و پیروان نهضت اسلامی انتخاب و سازماندهی می شوند تا ضمن تقویت روند تبلیغات اسلامی، زمینه را برای ظهور دولت اسلامی در عرصه سیاست و جامعه فراهم سازند.
مرحله ایجاد دولت اسلامی: در این مرحله نظام سیاسی اسلامی در جامعه برپا می شود و احکام و شریعت الهی اجرا و عملی می گردد.
مرحله احیای خلافت اسلامی ـ حکومت اسلامی فراگیر ـ

صفحات -> 1 - 2


0/5 امتياز (0)
نظرات
نام
نام خانوادگي
نشاني پست الكترونيكي
متن