اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّهِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلي آبائِهِ في هذِهِ السّاعَهِ وَفي كُلِّ ساعَهٍ وَلِيّاً وَ حافِظاً وَ قائِداً وَناصِراً وَ دَليلاًوَ عَيْناً حَتّي تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَ تُمَتِّعَهُ فيها طَويلاً     
 
ويژه نامه
 
يادمان استاد خسروشاهي رحمت الله عليه
 
 
 
 
 
 
نوع خاطره : علما و مراجع


شامگاه سه شنبه 8 آذرماه 1373 برابر با 25 جمادی الاخر 1415 هـ . ق آیت الله العظمی اراکی، کهنسال ترین فقیه و مرجع عالیقدر شیعه و استاد پیر حوزه علمیه قم درگذشت و پس از یک قرن زندگی همراه با علم و عمل، طهارت و نزاهت، عرفان و معنویت، به ملکوت اعلی پیوست و پس از مراسم تشییع پرشکوه و کم نظیری در تهران و قم، بعدازظهر روز پنجشنبه 10 آذر 73 در رواق بالاسر در حرم مطهر حضرت معصومه(ع) در قم به خاک سپرده شد.
آیت الله شیخ محمدعلی اراکی مرجع عالیقدر شیعه به سال 1312 هـ . ق در خاندان علم و تقوا در شهر «اراک» دیده به جهان گشود. پدرش حاج میرزا آقا فراهانی و مادرش علویه از فرزندان سید حسن واقف بود. سید حسن واقف از سادات جلیل القدری است که آرامگاه وی در حوالی «نطنز» زیارتگاه اهل نظر است.

آیت الله فقید تحصیلات خود را در زادگاه خویش آغاز نمود و سطوح عالیه را نزد مرحوم سلطان العلماء (صاحب حاشیه بر کفایه) و حاج شیخ جعفر شیثی فراگرفت و در سال 1332 هـ . ق که مرحوم آیت الله حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی در اراک حوزۀ علمیه دایر کرد، آیت الله اراکی از جمله فضلائی بود که در حوزه درس وی شرکت نمود و مدت هشت سال از درس خارج فقه و اصول آن استاد بزرگ در حوزه اراک بهره ها گرفت.

در سال 1340 که آیت الله حائری به قم انتقال یافت و حوزه علمیه قم را تأسیس نمود فقید سعید نیز به همراه استادش به قم هجرت نمود و مجدداً در حلقه درس حاج شیخ حضور یافت. و تا آخر عمر آن مرد بزرگ (1355 هـ . ق) از محضرش استفاده کرد و درس ها و بحث های او را می نگاشت و بیش از همه شاگردان حاج شیخ به تحریر درس های او همت گماشت و در میان شاگردان حاج شیخ کمتر کسی به اندازه او (یعنی 23 سال) از درس استاد بهره برد. آیت الله اراکی پس از رحلت استاد، گمشده خود را نزد یکی دیگر از استوانه های فضیلت و تقوا و علم و فقاهت حوزه مرحوم آیت الله سید محمدتقی خوانساری یافت و چنان شیفته علم و تقوای او گردید که سایه به سایه به دنبال او راه می رفت و در درس های او حاضر می شد و علیرغم فضائل علمی، بسان یک شاگرد مبتدی، در برابر استاد زانو می زد و برخی از دروس او را نیز به رشته تحریر کشید.

آیت الله خوانساری که در سال 1331 (1371 هـ . ق) رحلت نمود، شاگردانش دور آیت الله اراکی را گرفته و از او درخواست نمودند که درس آیت الله خوانساری را ادامه دهد، او نیز درخواست آنان را پذیرفت و نزدیک به سی سال بر کرسی تدریس نشست و گروهی را در فقه و اصول پرورش داد. آیت الله اراکی پس از آیت الله خوانساری به اقامۀ نماز جمعه در قم پرداخت و جمعیت انبوهی از علما و فضلا و مردم متدین قم در نماز او شرکت می کردند و فیض می بردند، فقید سعید با نقل احادیث و روایات از پیامبر اکرم و ائمه هدی دل های مؤمنین را روشن می ساخت.

تألیفات
از آیت الله اراکی آثاری چند باقی مانده که عبارتند از:
 تقریرات بحث مرحوم آیت الله شیخ محمد سلطان العلماء
تقریرات فقه آیت الله حائری، شامل: طهارت و ارث
تقریرات اصول آیت الله حائری (سه دوره)
رساله فی الاجتهاد والتقلید (تقریر بحث مرحوم حائری) که در ضمن کتاب «دررالفوائد» استادش به چاپ رسیده است.
رساله فی الولایه (تقریر بحث آیت الله حائری) در جلد اول «القرآن والعقل» به چاپ رسیده است.
رساله استفتائات
حاشیه بر عروه الوثقی، این اثر نتیجه مباحثات طولانی آیت الله اراکی و آیت الله خوانساری است که به طور مشترک تحریر یافته است.
توضیح المسائل
مناسک حج
حاشیه بر دررالاصول مرحوم آیت الله حائری
المکاسب المحرمه
کتاب الخیارات که هفتاد سال از تاریخ تألیف آن می گذرد.
رسالتان فی الارث و نفقه الزوجه
کتاب البیع
کتاب النکاح والطلاق
شرح مفصل عروه الوثقی باب طهارت
کتاب الطهاره تقریر بحث آیت الله سید محمدتقی خوانساری.
 
برخی از ویژگی های اخلاقی:
آیت الله اراکی، یک انسان وارسته، پارسا و زاهد بود و زندگی بسیار ساده ای داشت و از وجوهات شرعیه کمتر استفاده می کرد و با زهدی خاص و با قناعتی کامل زندگی می نمود و در تهذیب نفس و مبارزه با هواهای نفسانی موفق بود. او انسان کم حرفی بود، مادامی که لازم نبود، حرف نمی زد و هنگام حرف زدن هم متوجه سخنانش بود. او از اوقات خویش بهره می برد. مطالعه، تدریس، عبادت بخشی از کارهای روزانه او را تشکیل می داد و او در همه اوقات به ذکر خدا مشغول بود. با قرآن و تفسیر جوامع الجامع انس عجیبی داشت و هر روز یک جزء قرآن و در ماه رمضان روزی سه جزء قرآن تلاوت می کرد و چندین جزء از قرآن را حفظ بود. به اهل بیت پیامبر و خاندان رسالت و عموم سادات علاقه خاصی داشت و احترام ویژه ای به آنها قائل بود.
آیت الله اراکی در عمل به وظائف شرعی اعم از واجب و مستحب بسیار کوشا بود و انواع عبادات و نوافل و مستحبات از او ترک نمی شد، تهجد و مناجات در نیمه های شب، مداومت بر نوافل و دعای کمیل از اعمال همیشگی ایشان بود. در هنگام اقامه نماز جماعت نماز را طول می داد، برخی از مأمومین می گفتند: «رعایت حال أضعف مأمومین» لازم است. و او می گفت: «من ضعیف تر از خود سراغ ندارم»؟ این نماز مختصر ایشان بود که با جماعت می خواند اما در منزل نمازش جلوه دیگری داشت.
زهد و تقوای ایشان به گونه ای بود که با آماده بودن شرایط مرجعیت، مدت سی سال از مرجعیت دوری گزیده و تنها به تدریس مشغول بود و هرگاه برای فتوا به ایشان مراجعه می شد، می فرمود: علمای اسلام موجودند به آنها مراجعه کنید.

                                                                              ***
از آغاز حرکت اسلامی، با آن همراه بود... و پس از پیروزی انقلاب اسلامی با آن همگام... و تا آخرین روز حیات نیز به اهداف انقلاب وفادار ماند و با دل و جان از رهبری انقلاب و آرمان های آن دفاع نمود و در واقع او خود را وقف اسلام و انقلاب نمود و یک قرن تمام در راه خدا کوشید و سرانجام با قلبی مطمئن و نفسی آرام به حق تعالی پیوست. در پیام تسلیتی که از سوی رهبر معظم انقلاب حضرت آیت الله خامنه ای به مناسبت رحلت حضرت آیت الله العظمی اراکی صادر شده، آمده است: «... این عبد ممتحن خدا و عالم و زاهد و پارسا و این ذخیرۀ گرانبهای الهی در روزگار ما و این بقیه سلف صالح و یادگار اساتین علم و عمل و تقوا از جمله برگزیدگانی بود که عمر طولانی و پربرکت را بی کمترین خدشه و شائبه ای در طهارت و نزاهت و قداست و معنویت به سر آورد، راه خدا را با گامی استوار و اراده ای خلل ناپذیر طی کرد و یک قرن دل و جان منور و پاکیزه خود را در برابر جلوه های رنگارنگ دنیای فانی، تسلیم ناپذیر و تسخیرناپذیر نگاه داشت.

در امتحان های دشواری که در یک زندگی صدساله و در حوادث بزرگ و کوچک آن در برابر هر کسی قرار می گیرد مانند کوه استوار و بی تزلزل باقی ماند هرگز به دنیا و مقام و جلال آن نیندیشید و هرگز احساسات شخصی ایشان را از شناختن و پیمودن راه خدا بازنداشت. به سوی شهرت و محبوبیت و مقبولیت قدمی برنداشت و آن گاه که مقدس ترین و گرامی ترین نوع شهرت و محبوبیت با انتخاب شدن از سوی میلیون ها انسان مؤمن به مرجعیت تقلید به سراغ ایشان آمد با آنان کریمانه و بزرگ منشانه روبه رو شد. اگرچه حاجت مردم را بر آورد و از آنان در راه خدا دستگیری کرد. اما خود همان عبد محتاج الهی باقی ماند و دل خاشع و روح پارسای خود را با محبت الهی و ولایت اولیای معظم خدا بیش از پیش پیوند زد...»
                                                                                ***
مرحوم آیت الله اراکی، به علت ارادت خاصی که به والد ماجد و اخوی بزرگوار، آیت الله سید احمد خسروشاهی داشت، اینجانب را نیز هر وقت می دید، مورد تفقد قرار می داد و احترامی که در سنین بالا به این طلبه کوچک روا می داشت، حاکی از پاکی دل و نفس زکیّه او بود و شاید هم در عمل نیز می خواست آموزش های خود را به این تلمیذ کوچک خود، تکمیل نماید.
چند سال پیش، در آخرین دیدار خصوصی با معظم له، که فرزند برومندشان حجت الاسلام والمسلمین حضرت آقای شیخ ابوالحسن مصلحی هم حضور داشتند، در پاسخ سؤالات من، درباره اخوی مطالبی فرمودند که یادداشت کردم و اینک برای تکمیل بحث، متن آن را در اینجا می آورم:
«... مرحوم والد شما تبحّری در فقه داشت. شرحی بر قواعد علامه نوشته اند که متأسفانه ناتمام ماند و شرحی بر مکاسب نوشته اند که تعرضی دارند بر مطالب حاشیتین مرحوم آخوند و مطالب سید، ... شرح خیارات نفس گرم ایشان را در فقه نشان می دهد. من مخطوط شرح قواعد را هم دیده ام که از انشراح صدر و تسلط ایشان در ابواب فقه بر می آید و نشان می دهد که خیلی مسلط بر فقه بودند. خود آقا سید احمد، اخوی هم بالوراثه از پدر نفس گرمی در فقه و اصول و تبلیغ داشت. روزی به منزل ما آمد و گفت: سعه الدار دلیل علی سعاده صاحب الدار.

مدت مدیدی در امور معنوی و اخلاقی مشغول بود و متعدد به مشهد مقدس مشرف می شد و آخر هم پس از وفات در جلو بقعه ای در مشهد، در صحن قدیم دفن شد. در قم درس حاج شیخ حاضر می شد و بیشتر در درس آقای خوانساری شرکت می کرد. ایشان نجف نرفت ولی آقا سید ابوالفضل در نجف تحصیل نمود. در مورد نامه ای که به خط من است، ابوی موافقت نکرد و ایشان بلافاصله به تبریز مراجعت نمود... من به ایشان خیلی علاقه داشتم. مرد مخلصی بود و اهل علم و معرفت... بعدها هر وقت که قم می آمدند، دیدار ما تجدید می شد.. خداوند ایشان را رحمت کند...»

... سالیان دراز و در دورانی که هنوز نماز جمعه مقام و موقع خاص خود را نیافته بود، ولی او به اقامه آن در قم می پرداخت، هر روز جمعه از سخنان اخلاقی وی بهره مند بودیم و به خاطر دارم که در کنار طلابی چون حقیر، علماء و اساتید بزرگواری چون: مرحوم آیت الله شیخ مرتضی حائری، آیت الله منتظری، آیت الله مشکینی، آیت الله شیخ علی پناه در مسجد امام، اغلب در نماز جمعه وی حضور داشتند.
... بی شک آیت الله اراکی، آخرین یادگار از نسل بزرگ مردانی بود که روزگار به این زودی ها و به این آسانی، نظائر آنها را تحویل جوامع اسلامی نخواهد داد. مردانی که اسوه علم و تقوا بودند. امید که حوزه های ما از نظائر آنان هرگز محروم نمانند.
0/5 امتياز (0)
نظرات
نام
نام خانوادگي
نشاني پست الكترونيكي
متن