اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّهِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلي آبائِهِ في هذِهِ السّاعَهِ وَفي كُلِّ ساعَهٍ وَلِيّاً وَ حافِظاً وَ قائِداً وَناصِراً وَ دَليلاًوَ عَيْناً حَتّي تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَ تُمَتِّعَهُ فيها طَويلاً     
 
ويژه نامه
 
ويژه نامه بهاييت
 
 
 
 
 
 
مصاحبه شونده  :  استاد سيدهادي خسروشاهي
موضوع مصاحبه : فرهنگي
خلاصه  :  در همۀ زمينه هاي علمي، اجتماعي، فرهنگي و... تقريب مي تواند فعاليت هاي تأثيرگذاري داشته باشد. براي مثال اگر تقريب بتواند در زمينه هاي علمي و فرهنگي به دامنۀ كار تحقيقي و پژوهشي خود توسعه دهد، به همان اندازه هم مي تواند آثار مثبتي در جوامع اسلامي از خود به يادگار بگذارد. مي توان اشاره كرد كه تهيه و تنظيم روايات مشترك بين شيعه و سني كه تاكنون 52 جلد آن از سوي مجمع تقريب در اختيار علاقه مندان قرار گرفته است، كوشش ماندگار بسيار پُرباري بوده و در واقع گام بسيار بلندي در تحقّق اهداف اصلي تقريب به شمار مي رود.


فعالیت مجمع تقریب از نظر شما چه تأثیری در ایران و جهان اسلام داشته است و مهم ترین دستاورد آن چیست؟

نخست باید ببینیم مفهوم تقریب بین مذاهب اسلامی چیست؟ تقریب را می شود در واقع به مفهوم «گفت و گو» و «تبادل آراء و افکار» معنی کرد و با توجه به این مفهوم اگر پیروان مذاهب اسلامی به گفت و گو بنشینند، «تقریب» به طور طبیعی به دست می آید، زیرا اگر دو انسان و یا پیروان دو مذهب، بخواهند همدیگر را بشناسند، باید به گفت و گو بپردازند و از این طریق، شناخت دقیق در هر دو طرف به وجود می آید و آنها به هم نزدیک می شوند و بسیاری از شبهات و توهمات برطرف می گردد. اصولاً باید توجه کرد که مسئلۀ توسل و توجه به گفت و گو، ریشه در قرآن کریم دارد و ما اگر تدبّری در آیات قرآنی داشته باشیم، می بینیم که قرآن آکنده از گفت و گو بین خدا و فرشتگان، خدا و پیامبران و حتی گفت و گو بین خدا و شیطان و کافران است. پس در جایی که گفت و گو را یک اصل قرآنی و اسلامی بدانیم، باید بپذیریم که می توان از آن در حلّ مسائل خود، بهره ببریم و با لحن نرم و با احترام متقابل و بدون داعیۀ برتری طلبی و توفّق جویی به گفت و گو بنشینیم که پیامبران هم این چنین بودند و در قرآن آمده است: «انّا او ایّاکم لعلی هدی او فی ضلال مبین». وقتی با این منطق که ما یا شما، ممکن است اهل هدایت یا ضلالت باشیم به گفت و گو بنشینیم، بسیاری از مشکلات را در این نشست و محاوره می توان برطرف ساخت. با این مقدّمه می توانیم بگوییم که تقریب به مفهوم واقعی آن، همان گفت و گو و تبادل نظر است که هم در ایران و هم در جهان اسلامی به طور گسترده ای آغاز شده و آثار بسیاری نیز در همۀ بلاد و همۀ جوامع اسلامی از خود به جای گذاشته است. این آثار را می توان در برخورد بین مسلمانان به روشنی و آشکارا مشاهده نمود. بی تردید همۀ ما شاهد هستیم که نگاه ها بین برادران مسلمان که در گذشته های نه چندان دور، دوستانه و محترمانه نبود، کاملاً فرق کرده و در واقع در پرتو تقریب، مبانی و اصول اخوّت اسلامی در میان مسلمانان، در ایران و جهان اسلامی احیاء شده است. اگر تقریب هیچ ثمر و اثر دیگری غیر از این نداشت، همین برای درک ارزش و اهمیت آن کافی خواهد بود. یعنی در گذشته، اگر دو برادر مسلمان شیعی و سنّی در برخورد با یکدیگر با بدبینی و سوءظن و شبهاتی در دل همراه بودند، امروزه در اکثر موارد، این دیدارها همراه با حس برادری و احترام متقابل و صلح و صفا است. به ویژه که به راحتی می توانند مسائل مورد اختلاف را با یکدیگر در میان بگذارند و به بحث و گفت و گو بنشینند و سرانجام به این نتیجه برسند که: «فلنتحدّ فیما نتفق ولیعذر بعضنا البعض فیما نختلف».
 
در چه زمینه هایی فعالیت های تقریبی می تواند مؤثّرتر باشد تا اهداف آن تحقّق یابد؟

در همۀ زمینه های علمی، اجتماعی، فرهنگی و... تقریب می تواند فعالیت های تأثیرگذاری داشته باشد. برای مثال اگر تقریب بتواند در زمینه های علمی و فرهنگی به دامنۀ کار تحقیقی و پژوهشی خود توسعه دهد، به همان اندازه هم می تواند آثار مثبتی در جوامع اسلامی از خود به یادگار بگذارد. می توان اشاره کرد که تهیه و تنظیم روایات مشترک بین شیعه و سنی که تاکنون 52 جلد آن از سوی مجمع تقریب در اختیار علاقه مندان قرار گرفته است، کوشش ماندگار بسیار پُرباری بوده و در واقع گام بسیار بلندی در تحقّق اهداف اصلی تقریب به شمار می رود. یعنی این پژوهش علمی، به خوبی به همگان نشان می دهد منبع اصلی روایات در شیعه و سنی در واقع یکی است. همان طور که مفهوم و محتوای آنها تقریباً یکی است. وقتی این نکتۀ اساسی بر عموم پیروان مذاهب اسلامی، با دلیل و برهان و به طور مستند روشن گردید، تردیدی نباید داشت که اهداف اصلی تقریب، محقّق شده است. البته تلاش و کوشش در زمینه های دیگر مورد نیاز و توجه بلاد اسلامی و مردم مسلمان، می تواند ابعاد دیگری را در تحقّق اهداف تقریب پوشش بدهد که این امر، به علّت اهمیتی که دارد، نیاز به برنامه ریزی دقیق و اساسی دارد که امیدواریم موضوع بحث یکی از کنفرانس های آیندۀ وحدت اسلامی قرار گیرد و اندیشمندان و فرهیختگان جهان اسلام در این زمینه، آراء و افکار خود را مطرح سازند و پیشنهادهای قابل اجرای خود را در اختیار مسئولین قرار دهند.
 
توطئه ها و تفرقه افکنی ها را چگونه ارزیابی می کنید و چه تأثیری بر روند حرکت تقریبی دارند؟

از آغاز پیروزی نهضت اسلامی و پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) این توطئه ها و تفرقه افکنی ها، به طرق گوناگون، از سوی عوامل داخلی و خارجی آغاز شده است. یعنی دشمنان اسلام ـ و در طلیعۀ آنها یهود و نصاری ـ برای سرکوب حرکت اسلامی و جلوگیری از گسترش روزافزون اسلام در دنیا، به هر وسیله ای که امکان داشته، توسّل جسته و ضد اسلام قیام و عمل کرده اند. البته در طول تاریخ اسلام، توطئه ها با توجّه به شرایط و امکانات در جهان اسلام طرح و به مرحله اجرا در آمده است و در مواردی هم به علت غفلت مسلمانان، متأسفانه به نتیجۀ مطلوب خود رسیده اند. اما آنچه در این میان از هر توطئه ای خطرناک تر و زیان بارتر است، مسئلۀ تفرقه افکنی است که هم توسط دشمنان خارجی و هم به وسیلۀ ایادی داخلی آنها و کسانی که منافع پست و شخصی خود را در استمرار تفرقه بین مسلمانان می یابند، به طور مستمر ادامه یافته است. متأسفانه در عصر ما، ارتجاع عرب و صاحبان ثروت و قدرت، برای حفظ منافع خود، از هر وسیله ای برای ایجاد تفرقه و دشمنی بین مسلمانان، حتی در بین مذاهب اربعه برادران اهل سنّت استفاده کرده اند و در این راستا هر رسانه ای را به کار گرفته اند و با نشر اکاذیب و جعل احادیث و پخش تحریفات، خواسته اند که به اهداف غیراخلاقی و غیرانسانی خود برسند و متأسفانه تا حدودی هم در بلادی که فضای بستۀ سیاسی دارند، موفّق بوده اند. اما باید گفت که این توطئه های شوم دشمنان خارجی، سرانجام توسط علماء آگاه و روشن فریقین، خنثی خواهد شد و با گسترش آگاهی مردم و بیداری اسلامی و پیروزی اسلام گرایان در میدان های اجتماعی سیاسی، آثار شوم و زیان بار آن از بین خواهد رفت. البته همه می دانیم که دشمنان به ویژه مزدوران داخلی آنان با پوشش های مختلفی به صحنه می آیند تا به تفرقه افکنی دامن بزنند. از جمله این پوشش ها، نشر اکاذیب در مورد عقاید شیعه در رابطه با تحریف قرآن، مسئلۀ تقیّه، سب و لعن مخالفین و یا اصحاب حتّی امّهات المؤمنین و یا مسائل عقیدتی دیگر است که متأسفانه تاکنون آثار منفی بسیاری در بلاد اسلامی داشته است. ولی خوشبختانه با روشنگری علماء شیعه و نشر حقایق (دربارۀ مثلاً عدم تحریف قرآن و یا مفهوم واقعی تقیّه و اینکه دوران آن که برای حفظ جان بوده، سپری شده و دیگر نیازی به اجرای تقیّه نیست) بسیاری از مشکلات حل شده اند و در مورد سب و لعن مقدسات مذاهب اسلامی هم علی رغم ادامۀ آن از سوی کسانی که خود را به غلط سلفی می نامند و همه را ـ حتی اهل سنت را ـ هم تکفیر می کنند، رهبران مذهبی شیعه در ایران و عراق و لبنان، همواره در مقابل آن موضع منفی گرفته و شیعیان را از هر گونه سب و لعنی منع کرده اند و خوشبختانه فتوای اخیر حضرت آیت الله خامنه ای ـ حفظه الله ـ و به دنبال ایشان جمعی دیگر از علما عظام، باب فتنه را بست و در واقع این فتوا در مورد حرام بودن اهانت به مقدّسات مذهبی دیگران، فصل الخطابی در این زمینه بود و پس از آن، کسانی که باز این قبیل امور را مطرح می کنند باید بدانند که کج راهه می روند و نیت خیر و اصلاح ندارند و عاقبت امور هم به نفع آنان نخواهد بود: «و اما الزیاد فیذهب جفاء واما یا منفع الناس، فیمکث فی الارض».
 
برگزاری کنفرانس های وحدت اسلامی چه نقشی را در جهان اسلام و ایران به عهده دارد؟

نقش اصلی این کنفرانس ها که به یاری خدا همه ساله با موفّقیت از سوی مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در ایران برگزار می شود، آگاهی بخشی و روشن نمودن حقایق و نشان دادن واقعیت های موجود بر کسانی است که از بلاد مختلف به ایران می آیند و پس از شرکت در این کنفرانس ها و گفت و گو با علماء بزرگ شیعه و آشنایی با مفاهیم واقعی تشیّع و شناخت حقیقت، در مراجعت به بلاد خود به عنوان یک سفیر، به روشنگری می پردازند و مردم مسلمان دیگر بلاد اسلامی را با حقایق جامعۀ ایران اسلامی آشنا می سازند و این یکی از آثار مثبت و ارزندۀ این کنفرانس هاست. البته گفت و گوها در طول مدّت برگزاری کنفرانس وحدت و دیدارها با شخصیت های برجسته و فرهیخته و سفر به نقاط مختلف کشور و تماس با برادران اهل سنّت در ایران و... نقش پُرباری در دفع شبهات و روشن شدن حقایق دارد که امیدواریم همه ساله با برنامه ریزی های دقیق تر و دعوت از شخصیت های تأثیرگذار، برقرار باشد که بی تردید آثار درازمدت از آثار کوتاه مدت آن ارزشمندتر و ماندگارتر خواهد بود.
 
أنّه من یتقّ و یصبر فان الله لا یضیع أجر المحسنین
0/5 امتياز (0)
نظرات
نام
نام خانوادگي
نشاني پست الكترونيكي
متن