كتاب « مجموعه رسائل » جلد اول و دوم

تهيه كنندگان ويژه نامه :

معرفي جلد اول كتاب « مجموعه رسائل »

اين اثر شامل شش رساله، به كوشش سيدهادي خسروشاهي، تنظيم و روانه بازار كتاب شده است.

نخستين رساله كتاب، «رساله اي در اثبات واجب الوجود» نام دارد كه توسط آيت الله محمد محمدي گيلاني در چهار فصل ترجمه شده است.

دومين رساله، «رساله اي درباره توحيد» است كه دكتر همايون همتي، آن را ترجمه كرده و در پنج فصل به آن پرداخته و در انتها، مقاله الحاقي به آن ضميمه كرده كه خود اين مقاله نيز به سه فصل تقسيم مي شود.

سومين رساله از كتاب، «رساله خلق جديد پايان ناپذير» نام دارد كه اين رساله نيز توسط آيت الله محمد محمدي گيلاني، ترجمه شده است. اين رساله شامل مقاله اي با عنوان «مقاله در قوه و فعل» در 10 فصل است.

«رساله اي درباره وحي»، چهارمين مقاله اين اثر به حساب مي آيد كه توضيحات آن، توسط آيت الله العظمي ناصر مكارم شيرازي در 12 موضوع تنظيم شده است.

پنجمين رساله اين كتاب، «علي(ع) و فلسفه الهي»، توسط علي اكبر مهدي پور ترجمه شده است. اين رساله با عنوان «فلسفه چيست؟ و فلسفه الهي كدام است؟» آغاز مي شود و سپس نگاهي گذرا به زندگي نخستين پيشواي شيعه، حضرت اميرالمؤمنين علي(ع) دارد و در ادامه، به نمونه  هايي از سخنان آن حضرت(ع)، درباره فلسفه الهي مي پردازد.

ششمين و آخرين رساله كتاب، «رساله اي درباره اعجاز و معجزه» است كه درباره اين موضوع بحث مي شود و سپس به اشكالات مطرح شده، پاسخ مي دهد.

علامه طباطبائي، علاوه بر كتاب هاي مستقل، رساله هاي كوچكي هم دارد كه در آنها مطالب عميق فلسفي، عرفاني و ديني مطرح شده و به همين سبب ، مورد توجه دانشوران مسلمان قرار گرفته است.

اين رساله ها را چند تن از دانشمندان اسلامي ترجمه و شرح كرده اند كه در دو جلد به چاپ رسيده است.

مؤسسه بوستان كتاب قم، آثار علامه طباطبايي را در 21 عنوان به كوشش سيدهادي خسروشاهي منتشر مي كند كه پس از تكميل آنها به صورت «مجموعه» آثار در چند مجلد به تناسب موضوع آنها نيز عرضه خواهد شد. اين آثار عبارتند از: قرآن در اسلام، شيعه در اسلام، شيعه، رساله تشيع، رسائل توحيدي، انسان از آغاز تا انجام، بررسي هاي اسلامي/1، بررسي هاي اسلامي/2، روابط اجتماعي در اسلام، آغاز فلسفه، نهايت فلسفه، اصول فلسفه رئاليسم، مجموعه رسائل/1، مجموعه رسائل/2، مجموعه رسائل/3، تعاليم اسلام، سنن النبي(ص)، لب اللباب، مصاحبات، گلچيني از معارف، مستدركات.
 
معرفي جلد دوم كتاب « مجموعه رسائل »
 
این کتاب در چهار بخش جداگانه، چهار رساله از علامه طباطبایی بیان شده است که این رساله‌ها عبارتند از: رسالةالولایة، رساله‌ای در علم، برهان و علم امام.

رسالةالولایة (ولایت‌نامه) که بخش اول این جلد را تشکیل می‌دهد، در هشت فصل تدوین شده است که این هشت فصل عبارتند از: در تقسیم علم، در علم شی مجرد به ذات خود، در علم علت به معلولش، در علم معلول به علتش، در علم یکی از دو معلوم علت به همتایش، در علم حصول، در تقسیم علم حصولی به تصور و تصدیق و در تقسیم علم حصولی به حقیقی و اعتباری.

بخش دوم این اثر که به رساله برهان اختصاص دارد در 4 مقاله تدوین شده است که به ترتیب مقاله اول در 5 فصل، دوم در 7 فصل، سوم در 3 فصل و چهارم در 4 فصل تدوین شده است و مجموعا به مسائلی چون در کیفیت حصول علم برای ما و اختلاف علوم و کیفیت آن، در بعضی از احکام قضایای ضروری، در احکام برهان لم، در احکام برهان ان، در حقیقت برهانی و اجزای آن‌ها و احکام آن‌ها، در اختلاف علوم و مشارکت آن‌ها و نقل برهان از علمی به علم دیگر، در معنای حد، تصور همچون تصدیق به ضروری و نظری که به ضروری،در مناسبت حد و برهان و زیاد بودن حد بر محدود پرداخته شده است.

علم امام(ع) و نهضت سیدالشهدا(ع)، نهضت سیدالشهدا(ع) و هدف آن، اثر امتناع از بیعت، ترجیح مرگ بر زندگی، اشاره‌های مختلف امام(ع) به وظیفه خود، اختلاف روش امام(ع) در خلال مدت قیام خود و... عناوینی است که در بخش رساله‌ای در علم امام مطرح شده است.

مقدمه ي استاد خسروشاهي بر كتاب « مجموعه رسائل » جلد اول و دوم
 
جلد اول و دوم بررسی های اسلامی شامل مجموعۀ کامل مقاله ها، پرسش ها و پاسخ ها، از استاد علامه سید محمد حسین طباطبائی قبلاً در اختیار علاقه مندان آثار پربهای استاد قرار گرفته است و اینک مجموعه ای از رسائل استاد علامه، تقدیم می شود. جلد اول و دوم این مجموعه شامل رساله های زیر است:
 
رسالۀ اثبات واجب الوجود؛
رساله ای درباره توحید؛
خلق جدید پایان ناپذیر؛
رساله ای دربارۀ وحی؛
رسالۀ علی و فلسفه الهی؛
رساله ای دربارۀ اعجاز و معجزه؛
رساله الولایه (ولایت نامه)؛
رساله ای در علم؛
رساله برهان؛
رساله ای در علم امام.
 
بعضی از این رسائل را مرحوم علامۀ طباطبائی خود به فارسی نوشته اند مانند: «رسالۀ وحی» ـ وحی یا شعور مرموز ـ و «رسالۀ اعجاز و معجزه» و بقیه را که به زبان عربی تألیف شده، اساتید محترمی در تهران و تبریز و حوزۀ علمیۀ قم به فارسی ترجمه کرده اند که در مقدمه یا مؤخرۀ هر رساله، نام آن بزرگواران را آورده ایم.
البته این مجموعه رساله ها، شامل همۀ رسائل استاد علامه طباطبائی نیست، بلکه بعضی دیگر از رسائل ایشان یا اصولاً تاکنون چاپ نشده ـ و هنوز مخطوط است ـ و یا فقط به عربی و در ضمن یادنامه ها انتشار یافته است که از آن جمله است: «رساله در اعتباریات» ، «رساله در نبوت» و... می باشد، که در مقدمۀ جلد اول «بررسی های اسلامی» ـ مجموعه مقالات ـ فهرست نام آنها ذکر شده است و امیدواریم بالاخره برای استفادۀ عموم، مجموعۀ آنها نیز به فارسی ترجمه و منتشر گردد.
یادآوری این نکته بی تناسب نیست که به هنگام تنظیم «مجموعه رسائل» و مجموعۀ «بررسی های اسلامی» که در چهار جلد و در چند صد صفحه در اختیار علاقه مندان قرار گرفته است، اوقات زیادی از مرحوم استاد بزرگوار را برای اصلاح و تکمیل مطالب گرفتیم و در واقع این تشویق عملی استاد و تلاش پی گیر تلمیذ کوچک ایشان، مجموعه ای را آماده ساخت که اگر به موقع اقدام نمی شد شاید بخش عمدۀ این مباحث و مقالات، امروز در اختیار عموم قرار نداشت.
از یکایک اساتید عظام و دوستان محترم که ترجمه ها و یا توضیحات مفید آنها را در این مجموعه آورده ایم، سپاس گزارم و امیدوارم که دعای خیر استاد که در زمان حیات بدرقۀ راه آنان بود، هم چنان استمرار یابد! والله من وراء القصد.
سید هادی خسروشاهی
تهران ـ مهرماه 1386