كتاب «تعاليم اسلام»

تهيه كنندگان ويژه نامه :

معرفی كتاب «تعاليم اسلام»

چاپ اول كتاب «تعاليم اسلام» نوشته علامه سيدمحمدحسين طباطبائي، به كوشش سيدهادي خسروشاهي از سوي موسسه بوستان كتاب منتشر و روانه بازار نشر شد.
اين اثر، يكي ديگر از تأليفات طباطبائي است كه به زبان ساده و براي فهم عموم ـ به ويژه نسل جوان ـ درباره عقايد، اخلاق و عبادات از ديدگاه اسلام تأليف شده است.

تعاليم اسلام، مجموعه قوانين و مقررات فطري است كه سعادت دنيا و آخرت بشر را تأمين مي كند. اين تعاليم از جنبه هاي مختلف فلسفي، كلامي، اقتصادي، اجتماعي، سياسي، فرهنگي و تربيتي، گوناگون و گسترده است. بي ترديد گزينش مقوله هايي از آن، كار دين شناساني است كه بر زواياي آن تسلط و تبحر دارند و نقش آنها را در ارتباط با منظومه دين مي شناسند.

اين اثر حاضر دست چيني از موضوعات اسلامي است كه به انتخاب و قلم متفكر بزرگ اسلامي، علامه سيد محمدحسين طباطبائي در سه بخش اعتقادات، اخلاق و احكام تنظيم شده است و ذيل هر يك از اين بخش ها، مطالب عميق و خواندني طرح شده است.

در بخشي از كتاب آمده است: «اسلام جامع ترين و كامل ترين اديان آسماني است كه به تمام نيازهاي جسمي و خواسته هاي معنوي و دروني افراد بشر توجه كامل دارد و اشعه تعاليم آن تار و پود وجود انسان را فراگرفته است. اسلام براي رستگاري، راهي را پيش پاي بشر قرار داده است كه هيچگونه ابهام و اعوجاج و گمراهي در آن نيست، راهي است كاملا صاف و مستقيم: (يهدي الي الحق و الي طريق مستقيم، سوره احقاف، آيه 30) قرآن مردم را به سوي حق و به سوي يك راه و روشي كه يكنواخت و از هرگونه تضاد و تناقض دور است، راهنمايي مي كند. يعني با گرايش به آن، انسان مي تواند از توفان حوادث زندگي جان سالم به در برد و با به كار بستن آن، انسان با سازمان آفرينش توافق پيدا كرده، هيچگونه تضاد و يا تنافي و يا برخوردي با حركت عمومي و كمالي جهان پيدا نخواهد كرد و به عظمت هستي بيكران و وظايف عالي انساني و ايثار در راه تعالي زندگي اجتماعي آشنا خواهد گرديد.»

اسلام از نگاه نويسنده، ديني است كه از نظر احاطه و جامعيت علمي تمام حركات و سكنات و رفتار و كردار بشر را تحت نظر عميق خود قرار داده و براي او حدود و مقررات و احكام مناسبي در اقتضاي زمان و مكان وضع كرده است. لذا در تعاليم اسلام از حكم هيچ موضوعي فروگذار نشده است و از اين نظر اسلام مي تواند در هر عصري جوابگوي مشكلات و مسائل گوناگون فردي، اجتماعي، اقتصادي، فكري، قضائي، سياسي، فلسفي و غيره باشد.

كتاب «تعاليم اسلام» پيش از اين توسط ناشران مختلف نيز به چاپ رسيده است. سيدهادي خسروشاهي درباره ويژگي اين چاپ مي نويسد: «آنچه را ما اينك در ضمن مجموعه آثار علامه طباطبائي به علاقه مندان آثار استاد تقديم مي داريم، داراي اضافات و اصلاحاتي است كه براي آخرين بار زير نظر خود استاد انجام گرفت و مطالب پس از ويرايش لازم، فصل بندي و تنظيم به نظر مبارك استاد علامه(ره) رسيد و مورد موافقت ايشان قرار گرفت. علاوه بر چهار رساله اصلي ـ تعاليم اسلام ـ رساله ديگري از تأليفات استاد علامه كه تحت عنوان "اسلام و اجتماع" در دي ماه 1342 منتشر شده بود، در پايان اين مجموعه و براي تكميل مباحث آن، و طبق پيشنهاد و صلاحديد خود استاد، آورده مي شود كه همه چاپ هاي بيست گانه قبلي ـ و توسط ناشران مختلف ـ فاقد آن است. اميدوارم كه اين مجموعه كامل ارزشمند، براي شناخت عقايد و احكام اسلامي، در بين نسل جوان معاصر هم ـ   مانند نسل جوان پيشين ـ نقش خاص خود را ايفا كند.»

ناشر كتاب نيز در باره چاپ آثار علامه طباطبائي مي نويسد: «موسسه بوستان كتاب، آثار حكيم الهي علامه طباطبايي را در 20 عنوان، به كوشش استاد سيدهادي خسروشاهي، منتشر كرده است كه بعدا به صورت "مجموعه آثار" در چند مجلد به تناسب موضوع، آنها نيز عرضه خواهند شد. اين آثار عبارت  اند از: قرآن در اسلام، شيعه در اسلام، شيعه، رسالت تشيع در دنياي امروز، رسائل توحيدي، انسان از آغاز تا انجام، بررسي هاي اسلام (2 جلد)، روابط اجتماعي در اسلام، آغاز فلسفه، نهايت فلسفه، اصول فلسفه رئاليسم، مجموعه رسائل (3 جلد)، تعاليم اسلام (كتاب حاضر)، سنن النبي، مصاحبات، گلچيني از معارف و مستدركات. علاوه بر 20 عنوان فوق، با تلاش ساير پژوهشگران، برخي ديگر از آثار علامه (تاكنون 13 عنوان) كه جلدهاي ديگر اين مجموعه است، منتشر و يا آماده انتشار شده است.»

در انتهاي اين اثر، نمايه اي از آيات، روايات، اعلام و مكان ها به چاپ رسيده است.

مقدمه ي استاد خسروشاهي بر كتاب « تعاليم اسلام »
 
دربارۀ اين كتاب
«تعاليم اسلام» يكي ديگر از تأليفات ارزشمند استاد علامه، سيد محمد حسين طباطبائي است كه به زبان ساده و براي فهم عموم ـ به ويژه نسل جوان ـ دربارۀ عقايد، اخلاق و عبادات از ديدگاه اسلام، تأليف شده است.
اين كتاب در سال 1342 ـ از مهرماه تا آذرماه ـ توسط استاد معظم و به درخواست يكي از تجّار و اخيار تبريزي، آقاي حاج حسين آقاكاغذيان، براي رفع خلأ موجود در برنامه درسي مدرسه علوي ـ كه به مديريت مرحوم كرباسچيان و مرحوم روزبه اداره مي شد ـ تأليف شده و در همان سال، براي نخستين بار به شكل چهار رساله مستقل، تحت عنوان كلي: عقايد و دستورهاي ديني توسط نامبرده، در چند ده هزار نسخه چاپ و به رايگان توزيع شده است.
اين مجموعه، پس از چاپ نخست، يك بار ديگر از سوي دايره انتشارات دارالتبليغ اسلامي قم ـ كه مسئوليت و مديريت آن، در آن دوران به عهده اين جانب بود ـ تجديد شد و باز به طور رايگان، در سطح وسيعي از كشور توزيع گرديد. مجموعه رسائل چهارگانه فوق، علاوه بر استفاده در مدرسه علوي، گويا در مدارس جامعه تعليمات اسلامي هم مورد استفاده بوده است. به نوشته محقق و مورخ معاصر جناب رسول جعفريان: «كتاب ديني كلاس پنجم و ششم مدارس وابسته به جامعه تعليمات اسلامي توسط علامه طباطبائي تأليف و نشر تابان آن را منتشر كرده بود.»
پس از چاپ و نشر رايگان و گستردۀ اين مجموعه، به شكل رساله هاي مستقل، تا آن جا كه نگارنده اطلاع دارد، بيش از بيست بار ديگر هم تحت عناوين مختلف و گوناگون از جمله: «اصول عقايد و دستورات ديني» و «خلاصه تعاليم اسلام»، و «آموزش عقايد و دستورهاي ديني»، «آموزش دين» و ... از سوي نهادها و مراكز مختلف نشر، چاپ و توزيع شده است.
يك بار هم «معاونت فرهنگي و اجتماعي» بنياد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامي ـ در سال 1370 ـ آن را براي تدريس در كلاس هاي معارف اسلامي ـ پس از درس بندي و در شكلي جديد ـ در دو مجلد منتشر ساخت، و آيت الحق، علامه بزرگوار، استاد جوادي آملي ـ حفظه الله ـ بر اين چاپ كتاب، مقدمه كوتاهي نوشته اند كه جهت اطلاع علاقه مندان به اهميت و ارزش كتاب، عيناً نقل مي كنيم:

بسم الله الرحمن الرحيم
وإيّاه نستعين
جانبازان عزيز كه دوران پرافتخار نثار و ايثار را با سرفرازي و همراهي خضر راه تهذيب و تزكيه، حضرت امام راحل ـ قدّس الله نفسه الزكيه ـ پيموده اند، نوبت آن رسيده است كه با جهاد و اجتهاد فرهنگي آنچه را به طور اجمال يافته اند، به صورت تفصيل بفهمند و آنچه را به طور متن مشاهده نموده اند، به صورت شرح بشنوند، تا با هماهنگي شهد شهود ايثار و لذت حصول اجتهاد، كامل در عمل و بالغ در علم شده و در پرتو اين جامعيّت، جامعه را از نقص عملي و قصور علمي آزاد ساخته و هدف والاي انقلاب اسلامي را از علم به عين آرند و از گوش به آغوش.
شما عزيزان و ساير راهيان كوي علم و عمل، نيازي به موعظه نداريد ليكن تذكرۀ پاره اي از مطالب براي راقم اين سطور و ديگراني چون وي، كه قبل از مرگ توفيق تنبّه يا انتباه را نداشته و ندارند، سودمند خواهد بود:
1. گرچه همۀ انبيا اسوۀ سالكان راه خدايند، ولي خاتم پيامبران قدوۀ كاملي براي همۀ پويندگان طريق تعليم و تهذيب مي باشند: «لكم في رسول الله اسوة حسنه)  به همين منظور، فضائل علمي و عملي آن حضرت در قرآن تبيين شده، تا مقلدان به آن انسان كامل، به درستي بفهمند و به راستي عملي نمايند.
2. فضائل عملي رسول اكرم(ص) با دستور (خذ العفو وأمر بالعرف وأعرض عن الجاهلين)  و مانند آن بيان شد و با امتثال و استنتاج: (و إنّك لعلي خلق عظيم)  و مانند آن اعلام شد و در نتيجه وجود مبارك آن خليفۀ كامل الهي، مظهر تام مستخَلف عَنه خود قرار گرفت و از حيث عمل به اوج كمال بار يافت و قدوۀ همۀ اهل عمل شد.
3. فضائل علمي نبي مكرم(ص) با دستور: (وقل ربّ زدني علما)  و با فرمان: «فاعلم أنّه لا إله إلّا الله» و نظاير آن بيان شد و نتيجۀ آن با: (و إنّك لتلقّي القرآن من لدن حكيم عليم)  و با: (وعلّمك مالم تكن تعلم)  اعلام شد.
4. آنچه رسول اكرم(ص) از راه وحي فرا مي گيرد، اول بر قلب شريف آن حضرت نازل مي شود، آن گاه ساير مجاري ادراكي آن را مي يابند، ولي آنچه را كه ديگران از مكتب بشري ياد مي گيرند، اول وارد مجاري سمع و بصر مي شود آن گاه بر دل آنها مي نشيند، ليكن راه علم شهودي، براي سالكان پيرو قرآن و عترت به مقدور ميسور، باز است.
5. البته هر علمي كه در تأمين سعادت دنيا و آخرت سودمند باشد، فراگيري آن ممدوح و طالبان آن محمود و واجدان آن مسعودند، ليكن بهترين علم همانا معرفت خدا و شناخت اوصاف و افعال باري تعالي مي باشد كه سراسر جهان آفرينش، آيت جمال و جلال اويند، چه اين كه بهترين علم، همانا استغفار از توجه به غير خدا و طلب آمرزش از هر گرايش به ما سواي حضرت احديت خواهد بود. لذا خداوند رسول اكرم(ص) را به علم توحيد و استغفار فراخواند: (واستغفر لذنبك وللمؤمنين والمؤمنات) .
6. كتاب حاضر كه پيرامون عقايد اسلامي تنظيم يافت، اثر و ثمر شجرۀ طوباي علم و عمل، و تأليف عبد صالح مولاي غيب و شهود، حضرت استاد علامه حاج سيد محمد حسين طباطبائي ـ قدس الله روحه الزكيه ـ مي باشد كه شهرت نزاهتش از يك سو و عظمت علمي اش از سوي ديگر، مايۀ تبرّك به آثار باقي و قيّم وي خواهد بود و مضامين آن گرچه به صورت ساده تقرير شد، ولي نيل به عمق آن سهل نيست، گرچه درك حصولي آن دشوار نمي باشد.
توفيق همۀ آناني كه در تنظيم و طبع و نشر و تعليم آن سعي بليغ مي فرمايند، مسئلت مي شود.
قم، شهريور 1370 ـ جوادي آملي
                                                                           ***
... صديق مكرّم، محقق مجهول القدر، مرحوم شيخ داود الهامي مدير مجلّه «مكتب اسلام»، در دوران تصدي بخش فرهنگي ـ آموزشي دارالتبليغ، ـ به سال 1354 ـ اين مجموعه را تحت عنوان «خلاصه تعاليم اسلام» به دست چاپ سپرد كه حداقل دوازده بار، تجديد چاپ گرديد و مورد استقبال عموم قرار گرفت.
زنده ياد الهامي، در مقدمه چاپ دوازدهم درباره اين كتاب، چنين مي نويسد:

امتيازهاي دين اسلام
اسلام جامع ترين و كامل ترين اديان آسماني است كه به تمام نيازهاي جسمي و خواسته هاي معنوي و دروني افراد بشر توجه كامل دارد و اشعه تعاليم آن تار و پود وجود انسان را فرا گرفته است.
اسلام براي رستگاري، راهي را پيش پاي بشر قرار داده است كه هيچ گونه ابهام و اعوجاج و گمراهي در آن نيست، راهي است كاملاً صاف و مستقيم: (يهدي إلي الحقّ وإلي طريقٍ مستقيم)  قرآن مردم را به سوي حق و به سوي يك راه و روشي كه يك نواخت و از هر گونه تضاد و تناقض دور است، راهنمايي مي كند. يعني با گرايش به آن، انسان مي تواند از توفان حوادث زندگي جان سالم به در برد و با به كار بستن آن انسان با سازمان آفرينش توافق پيدا كرده، هيچ گونه تضاد و يا تنافي و يا برخوردي با حركت عمومي و كمالي جهان پيدا نخواهد كرد و به عظمت هستي بيكران و وظايف عالي انساني و ايثار در راه تعالي زندگي اجتماعي آشنا خواهد گرديد.
اسلام ديني است كه از نظر احاطه و جامعيت علمي تمام حركات و سكنات و رفتار و كردار بشر را تحت نظر عميق خود قرار داده و براي او حدود و مقررات و احكام مناسبي در اقتضاي زمان و مكان وضع نموده است. لذا در تعاليم اسلام از حكم هيچ موضوعي فروگذار نشده است و بدين جهت، اسلام مي تواند در هر عصري جواب گوي مشكلات و مسائل گوناگون فردي، اجتماعي، اقتصادي، فكري، قضائي، سياسي، فلسفي و غيره باشد. و به طور كلي جامع محاسن كليه مسلك ها و مرام هاي اصلاحي است.
لردهدلي متفكر و دانشمند بزرگ مي گويد: «من ايمان قطعي دارم كه هرگاه بزرگ ترين و متفكرين و خردمندان اروپا، براي پيدا كردن ديني كه روي اصول منطقي جهاني و احساسات عمومي بنا شده، جمع مي شدند، مسلماً و به اتفاق آرا، دين اسلام را اختيار مي كردند، زيرا در بزرگي و عظمت، و در عين حال، سادگي مقررات آن، جاي سؤال نيست... .پذيرفتن و استقبال از اين دين، كه موهبت بزرگي بوده، سرتاپا منطق و دليل است و راحتي روح و سلامتي تن را در نظر گرفته، به معنويات روحي نيز توجه كامل دارد موجب رهايي و نجات انسان مي گردد... و... من، با درك سادگي و در عين حال شكوه و عظمت نور اسلام، شبيه كسي هستم، كه از يك تونل تنگ و تاريك، به محيط وسيع و روشني وارد شده است».
در اسلام دين و دنيا توأم است و هر فرد مسلماني بايد اين دو را به موازات هم پيش ببرد و تفكيك اين دو در نظر اسلام خطاي بزرگي است، بدين ترتيب در مكتب اسلام، حفظ موازنه و تعادل بين جسم و جان، دنيا و آخرت، بزرگ ترين عامل سعادت است.
اسلام از نقطه نظر تشويق و ترغيب انسان به كارهاي نيك و نشان دادن شرايط تمدن واقعي و قوانين بهداشتي و اصول تعليم و تربيت و لازم شمردن آموزش علم و دانش، بي نظير است.
اسلام به كسب فضائل اخلاقي، اهميت بيشتري داده است. مسلمان واقعي وانسان كامل، كسي است كه به كمالات اخلاقي و فضائل معنوي آراسته باشد.
اين ها فهرست كلي از مشخصات و امتيازهاي ويژه دين اسلام است و اين آموزش ها به طور گزيده، در كتاب حاضر آمده است و به همين دليل مي توان گفت كه اين كتاب خلاصه اي از تعاليم دين اسلام است.
اولياي «دارالتبليغ اسلامي قم» در اين فكر بودندكه كتابي جامع و در عين حال مختصر و فشرده كه خلاصه اي از تعاليم گسترده اسلام باشد، تهيه شود و به زبان هاي زنده دنيا ترجمه گردد.
مسلماً اين عمل براي شناساندن اسلام به كساني كه از تعاليم اسلام اطلاعي ندارند، بسيار مؤثر خواهد بود و ارزش اين عمل را كساني بهتر مي دانند كه درد دين داشته و چند سالي در كشورهاي اروپايي و آمريكايي گذرانده و از فقدان كتب اسلامي به ويژه شيعه، در كتاب خانه هاي بزرگ دنيا اطلاع داشته باشند.
اين كتاب توسط استاد علامه سيد محمد حسين طباطبائي به همين منظور تهيه شده است كه دراختيار علاقه مندان قرار مي گيرد. اميدواريم كه مورد رضايت حق واقع شود.
قم ـ داود الهامي
15/11/54 
                                                                             ***
... آخرين چاپ كتاب، در چند سال قبل، توسط مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزۀ علميّه قم با مقدمه اي مفيد براي استفاده عموم عرضه گرديد كه متن آن مقدمه را هم براي تكميل مقدمه ها!، باز در اين جا مي آوريم:

مقدمه
كتاب حاضر فشرده اي از تعاليم اسلام است كه به زباني نسبتاً ساده نگارش يافته است كه تا آنان كه نمي توانند به طور تخصصي و عميق مسائل اسلامي را بررسي كنند، آگاهي اندكي داشته باشند.
يكي از شيوه هاي ارزشمند براي گسترش فرهنگ و علوم ديني، ساده نويسي است، اين روش براي همگاني شدن دانش هاي بشري پديد آمده است تا پرده ابهام و دشواري را از رخساره پاره اي از علوم و فنون تخصصي و پيچيده بردارد و فهم آن را براي همگان آسان سازد. هر علم و موضوعي را، هرچند فني باشد، مي توان به زباني بازگو كرد و نوشت كه هر كس در فراخور حال و به اندازه گسترش و ژرفاي انديشه خويش، از آن طرفي بر بندد و دريافتي نسبي داشته باشد.
اين شيوه را به بهترين شكل در قرآن مي بينيم. در قرآن پيچيده ترين مسائل بشري، در موضوعات دقيق و سطح بالاي متافيزيكي و انساني، معاد و سرانجامِ سير انسان و حالات انسان پس از مرگ و... به ساده ترين گويش ها ترسيم شده است. برشمردن نمونه هايي از اين فرازهاي پربار قرآن فرصتي مي خواهد كه تنها يكي دو نمونه ياد مي شود.
قرآن در استدلال براي معاد و زندگي پس از مرگ، در عين استواري و منطقي بودن، ساده و كوتاه و همه كس فهم سخن مي گويد: (قالَ مَن يُحيِي العِظامَ وَهِيَ رَميم) . هنگامي كه سؤال مي كنند كيست كه استخوان هاي پوسيده را دوباره زنده كند؟ پاسخ مي دهد: آن كس كه در آغاز آن را حيات بخشيده است، اين چنين قدرتي دارد. استدلال بسيار مهم و سخني اصولي و برهاني است. آن قدرت كه همه چيز را از عالم نيستي به جهان هستي درآورد، توان دارد كه پس از پراكندگي اجزاء، ديگر بار آن را گرد هم آورد و چون آغاز، حيات دوباره ببخشد.
گويند حكيم فارابي گفته است: اي كاش ارسطو بود و اين برهان قرآني را به او عرضه مي كردم تا معاد جسماني را مي پذيرفت. مي بينيد در عين برهاني بودن، كلامي بسيار ساده است كه هر كس اندكي بينديشد آن را در مي يابد.
هم چنين درباره علم مبدأ سخن ها گفته شده و استدلال ها آورده اند، قرآن مطلب را با بياني ساده و استوار مي آورد: ( ألا يَعلَمُ مَن خَلَقَ وَهُوَ اللَّطيفُ الخَبير) .
آيا آفريننده نمي داند؟ كسي كه موجودات را هستي بخشيده طرح و نقشه و چگونگي آن را نمي دانسته است؟ موضوع با اين بيان كوتاه كاملاً روشن مي شود و براي اهل فن نيز اين آيه در موضوع خود استدلال نيرومندي را دربردارد.
پيامبر اسلام و امامان نيز مطالب بلند و برتر و پيچيده را به پيروي از كتاب خدا به زبان ساده و در عين عمق، روشن و آشكار بيان مي كردند و اين كه در قرآن آمده است: (وَما أَرسَلنا مِن رَسُولٍ إلا بِلِسانِ قَومِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُم) . آيه شريفه به روشني مي گويد كه پيامبران معيارهاي به زبان متداول را دقيقاً به كار مي بستند براي تبيين و بازگو كردن حقايق... و اين براي اين است كه پيامبران شيوه دقيق عرضه كردن و چگونگي گويش و بينش مردم زمان خود را نيك مي شناختند و از ذوق ها و احساس ها آگاه بودند و احساس هنري و ادبي مردم ديار خويش را در دست داشتند و مسائل و مطالب خود را در قالب هاي متداول و مورد پذيرش و پسند مردم زمان مي ريختند و گرچه اصول تعاليم انبيا يگانه و يكسان بوده است، اما چگونگي بيان و عرض آن در جوامع مختلف، تمايز چشم گيري داشته است.
اين اصل در دستور كار انبيا قرار داشته است:
إنّا أمرنا معاشر الأنبياء أن نكلّم النّاس بقدرِ عُقُولهم
 ما ـ گروه پيامبران ـ مأموريم طبق فراخور انديشه مردم سخن بگوييم.
بنابراين مسائل اسلامي را بايد بدان گونه عرضه كرد كه همگان آن را درك كنند و زباني ساده و استوار و آميخته با زيبايي هاي هنري و ادبي برگزيد تا در تأثير بيشتر و فوري تر آن موفقيت هايي چشم گير به دست آورد.
بنابر اين اصل و به پيروي از قرآن و حديث، علماي ما كتاب هايي فشرده و ساده و به زبان عموم مي نوشتند كه در عين استواري و منطقي بودن و برخورداري از شكل و فرم و شيوه درست، ساده و فشرده بوده است. آنان نيك دريافته بودند كه همواره كيفيت عرضه و چگونگي زبان و گفتار و نوشتار است كه مي تواند مطلب را در جامعه بگستراند؛ اصلي كه هم اكنون متأسفانه فراموش شده است!
در اين راه و براي تحقق راستين اين روش، دو اصل نقش ضروري و اصولي دارد: نخست اطلاع و آگاهي كامل از موضوع مورد نظر، ديگر شناخت اصول نويسندگي و معيارهاي ادبي و هنري ساده نويسي.
اگر هر يك از اين دو اصل را نداشته باشند بي ترديد عرضه كتاب هاي مفيد براي همه را ندارند، و اگر به چنين مهمي دست بزنند، موفق نخواهند بود.
بنابراين تهيه رساله هايي كوچك در مسائل بزرگ معارف ارزشمند بشري كاري بزرگ، فني و دشوار است و آن كس كه علم را «براي همه» مي نگارد، از آن كس كه علم را براي «متخصصان» مي نگارد، كاري بزرگ تر و فني تر انجام مي دهد. پس، از اين كه گفتيم ساده نويسي، انگاشته نشود كه هر كس را توان اين هست كه با ما يه اندك علمي و هنري در كار نويسندگي، رساله هايي را عرضه كند، بلكه اين كار از نگارش هاي علمي و فني، دشوارتر و توانگيرتر است و چنان كه ياد شد، دست يازيدن به چنين كاري دو تخصص مي خواهد.
در رابطه با نشر فرهنگ دين و به ويژه اسلام، چنين كتاب هايي ضرورتي حياتي دارد و چون مردم جامعه ما را فرصت آن نيست كه سال هاي سال در راه شناسايي اسلام وقت بگذرانند، بايد چنين رساله هايي نوشته شود تا به مقدار لازم با مسائل اسلام آشنا شوند و عظمت و ژرفايي و گستردگي مسائل اسلامي مانع درك عموم نگردد:
آب دريا را اگر نتوان كشيد   هم به قدر تشنگي بايد چشيد
بنابراين، پژوهش گراني كه در مسائل گوناگون اسلام تخصص و مهارتي دارند، در فنون ادبي، هنري و شكل ها و فرم هاي عرضه مطالب نيز بايد تخصص و تجربه داشته باشند، تا مطالبشان بدون زبان نباشد! و بتوانند فرهنگ اسلام را به ذهنيت نسل جديد، نزديك كنند.
براي انجام چنين مهمي كتاب حاضر عرضه مي گردد.
مرحوم علامه طباطبائي با اطلاعات فراوان و عميقي كه از مسائل اسلامي به طور مجموعي و در رابطه با يكديگر داشتند و هم چنين تجربه اي كه در عرضه كتاب هاي نسبتاً ساده و عمومي كسب كردند، هدفشان انجام چنين رسالتي بوده است. اين كتاب و كتاب هاي اندك ديگري كه در اين زمينه داريم، مي تواند همگان را سودمند افتد.
والسلام    
مركز انتشارات   
دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم 
                                                                              ***
... در اينجا بايد يادآور شد كه آنچه را ما اينك در ضمن مجموعه آثار علامه طباطبائي، به علاقه مندان آثار استاد تقديم مي داريم، داراي اضافات و اصلاحاتي است كه براي آخرين بار زير نظر خود استاد انجام گرفت و مطالب پس از ويرايش لازم، فصل بندي و تنظيم به نظر مبارك استاد علامه(ره) رسيد و مورد موافقت ايشان قرار گرفت.
علاوه بر چهار رساله اصلي ـ تعاليم اسلام ـ رساله ديگري از تأليفات استاد علامه كه تحت عنوان «اسلام و اجتماع» در دي ماه 1342 منتشر شده بود، در پايان اين مجموعه و براي تكميل مباحث آن، و طبق پيشنهاد و صلاحديد خود استاد، آورده مي شود كه همۀ چاپ هاي بيست گانه قبلي ـ و توسط ناشران مختلف ـ فاقد آن است.
اميدوارم كه اين مجموعه كامل ارزشمند، براي شناخت عقايد و احكام اسلامي، در بين نسل جوان معاصر هم ـ مانند نسل جوان پيشين ـ نقش خاص خود را ايفا كند.
بمنّه و توفيقه  
سيد هادي خسروشاهي
پانزده خرداد، 1387، قم.